Edebiyat, Köşe Yazısı, Yazılar

TANPINAR ÜZERİNE

0 71
tanpinar1-FD63-C3DB-D62B

Ahmet Hamdi Tanpınar, Huzur, Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Beş Şehir, XIX. Asır Türk Edebiyatı gibi eserleriyle tanınan 20.yy Türk Edebiyatının önemli yazarlarından biridir. Eserlerinde özellikle doğu-batı çatışmasını ve bu çatışmanın travmalarını yaşayan kuşakların hikâyelerini ele alır. Böylece Tanzimat döneminden itibaren yaşanan kültür ve siyasal değişimin Türk toplumu üzerine etkisini anlatmaya çalışır. Özellikle Beş Şehir adlı eserinde modernleşme karşısında geleneksel değerlerin izini sürer. Siyasi anlamda da Yahya Kemal gibi Muhafazakâr düşüncenin edebiyat alanındaki en önemli temsilcilerinden biri sayılabilir.

          Ancak altı defterden oluşan günlüklerinin öğrencisi de olan İnci Enginün ve Zeynep Kerman tarafından hazırlanıp yayınlanmasından sonra, Tanpınar okurları derin bir hayal kırıklığına uğradı. Zira bu günlüklerde portresi çizilen Tanpınar, yukarıdaki eserlerde anlatmaya çalıştığı fikirlerden tamamen farklı bir kişilik ortaya koyuyordu.

          Günlüklerden anladığımıza göre Tanpınar’ın hayatı acı, ızdırap ve borç içinde geçmiş. Bu durum O’nun psikolojik yapısı üzerinde silinmesi imkânsız derin etkiler bırakmıştır. O kadar ki, yaptığı eleştirilerde de bu durumun izlerini sürmen mümkün. Tanpınar hayatını sürdürebilmek için borçlanmış, borçlarını ödeyemediği içinde sürekli borç almak zorunda kalmıştır. Günlüklerde bu durumun kişiliği üzerinde yaptığı tahribat açıkça görülüyor. Günlüklerde Tanpınar sefil olduğunu, kendini biçare hissettiğini, haysiyetsiz ve acınacak durumda olduğunu açık bir dille ifade ediyor. Tanpınar artık boğazına kadar borçlanmış, borçlarını ödeyemediği için paltosunu terzide ters yüz ettirerek yeniden giydiğini anlatıyor.

          Parasızlığın getirdiği umutsuzluk, eleştirel tavrını daha da sertleştirmesine neden olmuştur. Birkaç kişi dışında eleştirmediği insan yok gibidir. Günlüklerinde etrafındakilere karşı gerçek duygularını açıklamaktan hiç çekinmemektedir. Eleştirilerinde son derece acımasız kelimeler de kullanmakla adeta içine düştüğü bunalımın hıncını almaya çalışmaktadır.

          Ancak Tanpınar sevenlerini asıl şok eden sözler, Demokrat Parti hakkındaki açıklamalarından kaynaklandı. Tanpınar, Demokrat Partililere isnat edilen suçları, cezalandırılmalarına yetmeyeceği gerekçesiyle karşı çıkıyor ve idam edilmeleri gerektiğini savunuyordu. 27 Mayıs darbesi gibi son derece kötü bir olayı hiç eleştirmemesi, olayları değerlendirmemesi ve darbeyi adeta onaylaması Tanpınar çapında bir yazar için affedilir şey değil. Öyle ki, Tanpınar’ın 27 Mayıs’ı eleştirdiği tek konu, onların yeterince kanlı bir ihtilal yapmamış olmalardır. Daha doğrusu Tanpınar, DP’lilere yapılanları yetersiz görüp, eleştiriyor. Tarafsız bir gözle bakıldığında Tanpınar’ın Demokrat Partililerin idamını bu kadar gönülden istemesi hakikaten dehşet vericidir. Bu konudaki tavrı devlet orijinli organik aydınların batıcı, otoriter ve jakoben anlayışlarına denk düşmektedir. Ancak bütün bunlara rağmen darbeyi destekleyen aydınlar tarafından eleştirilmekten kurtulamamıştır. Bu durum da onda derin bir hayal kırıklığına yol açmıştır. Günlüklerden tanıdığımız Tanpınar, eserlerinden tanıdığımız Tanpınar’a hiç benzemiyor. Bu durum Tanpınar sevenlerin önünde kocaman ve cevaplaması çok zor bir soru oluşturmuş gözüküyor. Gerçek Tanpınar, Beş Şehir’deki mi yoksa günlüklerdeki mi? Her ne kadar Beşir Ayvazoğlu Kitap Zamanı’nda “Tanpınar Günlüklerinde neler yazmış ve hangi çehreyle karşımıza çıkmış olursa olsun, Huzur’un, Mahur Beste’nin, Sahnenin Dışındakiler’in, Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün, Beş Şehir’in Yaşadığım Gibi’nin, XIX Asır Türk Edebiyatı Tarihinin yazarıdır ve hep öyle kalacaktır.” dese de Tanpınar’ın sevenlerin gözünde alıştıkları ve sevdikleri eski Tanpınar olarak yaşaması artık mümkün değildir. Bu durum edebiyatçı Tanpınar ile düşünür Tanpınar arasındaki anlaşılması zor hazin bir farka işaret etmektedir.


İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

Son Yorumlar

    İlkelerimiz

    Sitemiz, zararlı içerikler barındırmamaktadır. Sitemiz, üyelik sistemi içermemektedir. Yapılan yorumlarda sitemizde haber ve yazılarla ilgili yapılan yorumlarda tehdit veya küfür içeren, üçüncü kişiler ile ilgili rahatsız edici din,dil,ırk,cinsiyet ayrımına yönelik ve Türkiye Cumhuriyeti yasalarına aykırı ifadeler ve materyaller kullanılamaz.Aksi takdirde sitemiz gerekli yasal işlemleri başlatma hakkını saklı tutar. Doğabilecek yasal sorumluluklardan sitemiz sorumlu tutulamaz. Sitemiz , ”Basın Meslek İlkeleri” ne bağlı kalacağına söz vermiştir.

    Haberdar Olun

    Sitemiz ile alakalı güncel kalmak, sitemize ait tüm bildirilerden haberdar olmak için mail listesine abone olun.

    Üye olun, ve yenilikleri kaçırmayın...