Film İncelemeleri

Primer’i anlamak – Kapsül (2004)

1 5275
piccit_primer_2004_1280x711_1600528557-640x0

Uzaktan kendime bakıyordum. Beni görmemeliydi, çünkü eğer görürse zamanda kırılmalar olacak ve ben asla bu yazıyı yazamayacaktım. Kahvesinden son bir yudum aldı, bilgisayarına baktı, son cümleleri de yazıp noktayı koyduktan sonra bilgisayarının kapağını kapattı.

Hala kendimi izliyordum. Gözlüğünü çıkartıp, kapsüle girmek için arka odaya doğru ilerledi. Yazıyı yetiştirmiş olmanın verdiği rahatlıkla yerini almamı bekliyordu.

Onun çıkarttığı gözlüğü aldım, bilgisayarı açtım. Fakat bu satırlar eksikti. Bir şeyler yazmam gerekiyordu. Fakat yazmam için önce filmi izlemem gerekiyordu. O izlemişti izlemesine. Fakat o da kapsülün içindeydi. Birazdan çıkacak, ve benim yerimi alacaktı. Fakat o geldiği zaman o da henüz filmi izlememiş olacak ve bu yazı asla yazılmamış olacaktı.

Peki o zaman bu yazıyı yazan kimdi. Ortalarda dolaşan başka benler de mi vardı. Anlamadım. Anlayamadım. Bilgisayarı kapattım. Televizyonu açtım ve filmi izlemeye başladım…

 

Anlayana da sivrisinek saz, anlamayana da. 

Primer, anlaşılması zor, kompleks ve izleyiciyi zorlayan türde bir film. Filmin ilk yarım saatini izledikten sonra izleyici bir ikilem ile baş başa kalıyor. Ya bu filmi anlamaya çalışacak ya da anlama nöronlarını (böyle bir şeyin varlığından emin değilim) kapatarak yenilgiyi kabul edecek.

Filmi ne kadar dikkatli izlerseniz izleyin, mutlaka filmin bir (ya da bir kaç) noktasında kaybolmamanız işten değil. Çünkü yönetmen izleyiciyi filme dahil etmeyi amaç edinmemiş. Film, olay örgüsünü izleyiciye aktarmak yerine, izleyiciyi gözlemci rolüne uygun görerek olaylara tanık olmasını sağlıyor. Hani, iki doktor aralarında konuşur da, siz de onların kullandığı tıbbi terimler arasından bazı noktaları anlamaya çalışırsınız. İşte film size bunu veriyor. Tabii burada doktorların yerini mühendisler almış. Yine de sevin ya da sevmeyin primer başarılı bir film.

 

primerposter

Indie sinemacıları feyz alsın.

Başarılı diyorum çünkü 7000$’lık bütçesi ile, iyi sayılabilecek bir kitleye ulaşarak bu alanda önemli bir yer edinmiş bir film Kapsül. Senaryosunu Shane Carruth‘un yazdığı, yine kendisinin oynayıp yönettiği filmin çekim ekibi aynı zamanda filmde oyunculuk da yaparak düşük bütçelerle bir film ortaya çıkartmanın dersini veriyorlar. Hatta ekibin bir kısmı yönetmenin akraba ve tanıdıklarından oluşuyor.

Tabii reel başarısı, 2004 Sundance Film Festivalinde almış olduğu Jüri Özel Ödülü, ve bu ödülün ardından yarattığı sükse ve kült bir izleyici kitlesi.
Indie Film yapmaya çalışan, ya da bu alana girmek isteyen yönetmen ve yönetmen adaylarının mutlaka irdelemesi gereken bir film.Aslında sadece bu konu hakkında uzun uzun konuşmak lazım, yalnız biz şimdilik bu kısmı atlayalım ve filmin konusu hakkında bazı ipuçları verelim.

Mühendislik diploması şart.

Film aşırı derecede mühendislik jargonu içerdiğinden dolayı bir süre sonra filmden kopuyorsunuz. Özellikle altyazıların takibi çok zor. İngilizceyi iyi bilirim havalarında, zaman yolculuğu filmleri konusunda iddialı, ve elinde halis muhlis mühendislik diploması olan şahsımın bu filmde sınıfta kalmış olması da işin zorluğunu gözler önüne seriyor.

Filmin en fazla eleştireceğim kısmı da bununla bağlantılı. Her zaman insanların kolaylıkla anlayacağı türden bir film yapmak zorunluluğu yoktur yönetmenin. Hatta, yönetmenlerin izleyici odaklı filmler yapmak yerine, sadece kendileri öyle istedikleri için farklı tarzda filmler çekmelerini de desteklerim. Fakat, burada eleştirdiğim konu filmin anlaşılmaması değil, filmin ilk yarım saatindeki bu aşırı jargonlu diyalogların film üzerinde önemli bir katkısının olmaması. Yani o kısımlar atılınca film çok fazla bir şey kaybetmiyor. Sanki sadece zamanı doldurmak için ortaya atılmış bir senaryo izlenimi veriyor.

Önemli bir nokta da, tüm bu zihinsel yorgunluğun, nispeten durağan sahneler ile dengelenmiş olması. Senaryodaki aksiyon dozajı az, böylelikle tüm ATP’lerinizi filmi anlamak için kullanabilirsiniz.

Beni en çok cezbeden kısmı ise, filmin benim için 77. dakikadan sonra, yani film bittikten sonra başlamış olması. Üzerinde uzun uzun düşündüğüm, araştırma yaptığım ve tekrar izlemek istediğim bir film oldu benim için. Ki ancak o zaman filmin aroması ortaya çıktı.

Anlayanlar, anlayamayanlara anlatsın. Dikkat spoiler içerir !!!

Filmi izlemeyenlerin bu kısmı okuması iyi de olabilir, kötü de olabilir. Bunun kararı sizin. Gelelim filmin özetine.

Dört mühendis, çalıştıkları yerden gizli, Aaron’un garajında kendi buluşları üzerine çalışmaktadır. Bir sonraki çalışmaları konusunda anlaşmazlıklar yaşadıktan sonra, Aaron ve Abe, diğer arkadaşlarından habersiz bir alet üzerinde çalışmaya başlarlar. Bu aletin amacı, cisimlerin ağırlığını azaltmaktır. 

Alet istenildiği gibi çalışmaktadır. Fakat Aaron ve Abe bir şey fark ederler. Bu aletin içerisine soktukları obje, içeride kaldığı süreden çok daha fazla bir süre yaşamıştır. İkili, farkında olmadan zaman makinesini icat ederler. Birkaç denemenin ardından, kendilerinin de içine rahatça sığabileceği, daha büyük bir kapsül yaparak çalışmalarını geliştirirler.

Bir gün Abe, Aaron ile buluşur. Ve onu, aletin saklı olduğu kapalı bir depoya götürerek aletin nasıl çalıştığını göstermek ister. Abe daha önce aleti kullanmış ve zamanda ilk yolculuğunu yapmıştır. Ve beraber depoya vardıklarında, ikili, Abe’in geçmiş suretinin kapsüle doğru ilerlediğini görürler.

Aaron ve Abe, o andan sonra, keşfettikleri bu zaman döngüsünü kullanarak borsadan para kazanmaya çalışırlar. Herhangi bir müdahaleye izin vermemek için de, zamanlarını bir otel odasında geçirerek dış dünyadan kendilerini izole ederler.

Tüm bu döngü kusursuzca devam ederken, dikkatsizce davranan Aaron’a bir telefon gelir. Geçmişteki sureti ile aynı anda geçirdikleri bu zaman içerisinde telefonun hangisi için çaldığı şüphelidir. Bu telefon ileride olacak olan olayların da habercisidir. 

Bir yaşgünü partisinde, Abe’in kız arkadaşı Rachel’ın, eski erkek arkadaşı tarafından vurulması ile, karmaşık olaylar zinciri başlar. Abe, olayların artık içinden çıkılmaz bir hal aldığını düşünür ve Aaron’dan gizli olarak ürettiği, alternatif bir kapsülü kullanarak ilk zaman yolculuğunun yapıldığı zamana gitmeye karar verir. Böylelikle tüm yaşananların hiç gerçekleşmemesini sağlayacaktır. Fakat Abe’in bilmediği ise, Aaron’un bu ikinci kapsülü çoktan keşfetmiş olduğu, ve bu kapsülü kendi planına göre yönlendirdiğidir.

Artık döngü bozulmuştur. Aynı anda birden fazla Aaron yaşamaktadır. Abe, Aaron’un planlarından habersiz kapsülü kullanır, ve Aaron’un geçmişteki suretini ikna ederek, gelecekteki Aaron’un planlarını alt etmek için yardımını ister. 


Tabii film yukarıda anlattığım kadar basit değil. Üzerinde çalışılmış, ciddi emek harcanmış ve neredeyse kusursuz zaman iterasyonlarının olduğu, önemli bir senaryoya sahip. Bunu filmi izledikten sonra değil, biraz araştırma yapıp tekrar izledikten sonra daha iyi anlıyorsunuz.

Bu filmi anlamanızı kolaylaştıracak bir resmi de aşağıda göreceksiniz. Wikipedia’dan alınıp, tarafımızca Türkçe’ye çevrilmiştir. Sürç-i lisan eylediysek affola.

Primer_zaman_cizelgesi

Resmin kaynağı : Wikipedia

Zaman yolculuğu ve zaman paradoksları bir çok filme konu olmuştur. Bu paradoksal yapının, basit ve anlaşılması kolay bir şekilde işlendiği filmler olduğu gibi (bkz. Zamanda Aşk Zaman Yolcusunun Karısı) daha karmaşık bir şekilde, ama zekice işlenen filmler de var (bkz. Suç Zamanı) ve Primer (Kapsül) bunların önemli bir temsilcisi.

Eğer beyninizi yormak hoşunuza gidiyorsa, “Bilim Teknik” dergisinin arkasındaki problemleri çözmeden gözünüze uyku girmiyorsa, ya da dertsiz başınıza dert açmak istiyorsanız, bu filmi izleyin derim. Derim ve kaçarım.

 


İlgili Yazılar

Bir Cevap Yazın

Son Yorumlar

    İlkelerimiz

    Sitemiz, zararlı içerikler barındırmamaktadır. Sitemiz, üyelik sistemi içermemektedir. Yapılan yorumlarda sitemizde haber ve yazılarla ilgili yapılan yorumlarda tehdit veya küfür içeren, üçüncü kişiler ile ilgili rahatsız edici din,dil,ırk,cinsiyet ayrımına yönelik ve Türkiye Cumhuriyeti yasalarına aykırı ifadeler ve materyaller kullanılamaz.Aksi takdirde sitemiz gerekli yasal işlemleri başlatma hakkını saklı tutar. Doğabilecek yasal sorumluluklardan sitemiz sorumlu tutulamaz. Sitemiz , ”Basın Meslek İlkeleri” ne bağlı kalacağına söz vermiştir.

    Haberdar Olun

    Sitemiz ile alakalı güncel kalmak, sitemize ait tüm bildirilerden haberdar olmak için mail listesine abone olun.

    Üye olun, ve yenilikleri kaçırmayın...